Ege kuraklığın pençesinde
Kıtaların, u¨lkelerin ve hatta kentlerin geleceğini tehdit eden ku¨resel ısınmaya karşı alınacak önlemler tartışılmaya devam ederken, ortaya konan bilimsel araştırmalar ve hazırlanan raporlar yaşanacak mümkün felaketlerin adeta habercisi oldu. İzmir Bu¨yu¨kşehir Belediyesi ve Peyzaj Araştırmaları Derneği (PAD) iştirakinde yayımlanan “Dirençli Kentler İçin Bir Çerçeve: Yeşil Odaklı Uyarlama Projesi” iklimsel alanda yaşanan krizi ve muhtemel tehditleri tu¨m çıplaklığı ile gözler önu¨ne serdi. Çalışmada yer alan kötu¨mser senaryolara bakılırsa, Ege Bölgesi, önlem alınmadığı takdirde bundan otuz yıl daha sonra başlayacak muhtemel bir kuraklık tehdidi ile karşı karşıya.
Uzmanların tespitlerine nazaran, iklim krizinden çıkışın tek yolu ise daha fazla yeşil alan. Lakin gu¨nu¨mu¨zde daha fazla yeşil alanlar yaratılması eforlarına rağmen yapılaşma, yangınlar, doğal afetler ve başka sebeplerden ötu¨rüsahip olduğumuz ve kentlerin nefes aldığı yeşil doku da eriyip yok oluyor. Yaşanan bu durum Ege Bölgesi genelinde başta İzmir olmak u¨zere, Uşak, Denizli, Afyon üzere iç kesitlerdeki vilayetler ile Muğla, Aydın, Balıkesir ve Çanakkale üzere kıyı yörelerinde ölçu¨len ortalama sıcaklık kıymetlerine ziyadesiyle yansıyor.
AFET RİSKLERİ ARTACAK
Yapılan tahliller ve bilimsel tespitlere göre, 2050 yılından itibaren gelecek yu¨zyıla kadar artarak devam edecek iklim değişikliği hayatın biroldukça alanının olumsuz etkilenmesine yol açacak. Ege Bölgesi’nde denize kıyısı olan İzmir üzere vilayetlerde kentin alçak bölümleri ve kıyı alanlarında ortalama sıcaklık kıymetleri her yıl giderek artmaya devam edecek. Yu¨ksek kesitler ve dağlık bölgelerle iç kısımlarda ise sıcaklık ortalaması da değişecek ve son yılların “En soğuk kış gu¨nleri” kavramı sıkça yinelanacak. Ege’nin ku¨resel ısınma karşısında aldığı darbe bununla da sonlu kalmayacak. Nu¨fusun bu¨yu¨k bölu¨mütarım ile geçinen bölgede toprağın sıcaklığı ile nem oranı da artış gösterecek, ortalama ru¨zgâr suratları ile ışınım oranları yu¨kselecek. Sel ve taşkın üzere doğal afet riskleri artacak, tek seferde metrekareye du¨şen su ölçüleri yu¨kselecek. Yu¨ksek bölümlerde yağışlı geçen aylarda metrekareye du¨şen su ölçüsü oranı 150 mm du¨şecek, alçak kısımlarda ise 100 mm yu¨kselecek.
DON OLAYLARI ARTACAK
30 yıl daha sonrasındaki kötüsenaryo datalarına bakıldığında, İzmir ve etrafında yaklaşık 120 gu¨nübulan yaz mevsimi, yazlık ilçelerde 150 gu¨nüaşarken Manisa, Aydın’da 150 gu¨ne yaklaşacak. Manisa, Aydın ve İzmir’in iç bölümlerinde yaklaşık 60 gu¨n kadar tesirli olan sıcak hava dalgalarının toplam su¨resi 80-90 gu¨ne yaklaşacak. Aydın’da Kuşadası, İzmir’de Selçuk, Bergama ve Ödemiş, Manisa’da ise Salihli üzere yerleşim bölgelerinde kış aylarında yaşanan don olaylarında gözle göru¨lu¨r artış yaşanacak ve su¨reler 30-45 gu¨n ortasına kadar çıkacak.
DAHA FAZLA YEŞİL KAİDE
Raporu yorumlayan Peyzaj Araştırmaları Derneği Lideri ve Çukurova Üniversitesi Peyzaj Mimarlığı Bölu¨müBaşkanı ve Prof. Dr. Hakan Alphan, tekliflerini şu biçimde sıraladı: “Kentsel ve bölgesel ölçekte ağaçlandırma stratejileri ve alanlarının belirlenmesi fazlaca kıymetlidir. Su kanalları ve akarsu yataklarının her iki yakasında yapılacak ağaçlandırmalar ile yeşil koridorların tasarlanması, kent ortasında su tu¨ketimi ve bakım gereksinimleri az olan tu¨rlerin seçilmesi, sokak ağaçları ağının oluşturulması, değişen yağış rejiminden kaynaklı ani su baskınlarını önleyecek yahut tesirlerini azaltacak drenaj sistemlerinin tasarlanması gerekmektedir. birebir vakitte, yapılaşma planlamasında geçirimsiz yu¨zeylere öncelik verilmesi, dereler üzere doğal drenaj sınırları yakınında yapılaşmadan korunmuş tampon şeritler oluşturulması, bitki örtu¨sübakımından zayıf ve erozyona hassas alanların belirlenmesi, bu alanlarda peyzaj tamiratı ve bitkilendirme çalışmalarının gerçekleştirilmesi pek kıymetlidir. Ayrıyeten, yağmur suyu hasadı ile ilgili kırsal ve kentsel su toplama sistemlerinin tasarlanması, kentlerde yağış suyunun ayrık sistemde toplanması, su toplama havuzlarının oluşturulması, drenaj hendeklerinin yapılması üzere önlemler de susuzluk karşısında alınması gereken en önemli önlemlerdir.”
KIYI ALANLARINDA TEHLİKE DAHA BÜYÜK
İklimsel krizlere karşı önlem alınması için davette bulunan TMMOB Etraf Mu¨hendisleri Odası İzmir Şubesi Lideri Helil İnay Kınay, şunları söylemiş oldu: “Aşırı sıcaklar, çok soğuklar, kuraklık, meteorolojik faaliyetlerdeki keskin değişimler ve buna bağlı afetler ile yağış rejimindeki du¨zensizlikleri bundan daha sonra daha fazla yaşayacağız. Ege Bölgesi için en bu¨yu¨k tehdit susuzluk, kuraklık ve yağışlardan ötu¨rümeydana gelecek sel olaylarıdır. Bilhassa İzmir’de kıyı bölgeleri deniz sularının yu¨kselmesine bağlı olarak tehdit altında. Doğal afetler artık ömrümüzün normali olacak. Dirençli kentler yaratılması, tedbir alınması için davette bulunuyoruz. Gelecekte, direnen kentler ayakta kalacak. İklim krizini ve gelecekteki tesirlerini kadercilik olarak görmek bir çözu¨m değildir. Yangınlara, sellere, kuraklığa, sıcaklara, soğuklara hazırlıklı olmak zorundayız. Her şeyi iklim değişikliğine bağlayıp mazeretlere sığınmak bizi kurtarmayacaktır.”
EGE DAHA KURAK, SUSUZ VE AFETLERE AÇIK OLACAK
Ku¨resel ısınma ve iklim değişikliğine karşı alınan tedbirlerin yetersiz kaldığına dikkat çeken Peyzaj Mimarları Odası Genel Sekreteri Özay Yerlikaya ise şunları söz etti: “Yaşadığımız bu kuraklık ve doğal afet risklerinin temel sebebi aslında insandır. Süratle artan kentsel nu¨fus problemlere yol açmaktadır. Orta vadede iklim krizinin tesirlerini daha şiddetli yaşayacağız. Kaynaklarımızı kirlilik ve bozulma üzere niçinlerle kullanılamaz hale getirdiğimizden ötu¨rüönu¨mu¨zdeki senelerda insanlığı fazlaca güç su¨reçler beklemektedir. İklim krizine karşı gereken aksiyonları uygulamak için epey geç kaldık. Gayretler yalnızca yıkımı yavaşlatmaya niye olacak, ancak maalesef riskleri ortadan kaldırmayacaktır. Kentlerdeki kontrolsu¨z betonlaşma, su talebini bu¨yu¨k oranda artırmakta ve daha ağır ısı adaları oluşturmaktadır. Akdeniz Havzası iklim değişimine karşı en hassas bölgelerden birisidir. Ortalama sıcaklıklar ku¨resel ortalamadan yu¨zde 20 oranında daha süratli yu¨kselmektedir, her yıl 0.4 derecelik bir sıcaklık artışı kelam konusudur. Gereken adımlar atılmaz ise gelecekte Ege Bölgesi’nde fazlaca daha kurak, susuz, yangınlar ve seller üzere afetlerden daha fazla etkilenen gu¨nler yaşanacaktır. Bunun önu¨ne geçmek için, dirençliliğin ve ahengin artırılması gerekmektedir.”
Kıtaların, u¨lkelerin ve hatta kentlerin geleceğini tehdit eden ku¨resel ısınmaya karşı alınacak önlemler tartışılmaya devam ederken, ortaya konan bilimsel araştırmalar ve hazırlanan raporlar yaşanacak mümkün felaketlerin adeta habercisi oldu. İzmir Bu¨yu¨kşehir Belediyesi ve Peyzaj Araştırmaları Derneği (PAD) iştirakinde yayımlanan “Dirençli Kentler İçin Bir Çerçeve: Yeşil Odaklı Uyarlama Projesi” iklimsel alanda yaşanan krizi ve muhtemel tehditleri tu¨m çıplaklığı ile gözler önu¨ne serdi. Çalışmada yer alan kötu¨mser senaryolara bakılırsa, Ege Bölgesi, önlem alınmadığı takdirde bundan otuz yıl daha sonra başlayacak muhtemel bir kuraklık tehdidi ile karşı karşıya.
Uzmanların tespitlerine nazaran, iklim krizinden çıkışın tek yolu ise daha fazla yeşil alan. Lakin gu¨nu¨mu¨zde daha fazla yeşil alanlar yaratılması eforlarına rağmen yapılaşma, yangınlar, doğal afetler ve başka sebeplerden ötu¨rüsahip olduğumuz ve kentlerin nefes aldığı yeşil doku da eriyip yok oluyor. Yaşanan bu durum Ege Bölgesi genelinde başta İzmir olmak u¨zere, Uşak, Denizli, Afyon üzere iç kesitlerdeki vilayetler ile Muğla, Aydın, Balıkesir ve Çanakkale üzere kıyı yörelerinde ölçu¨len ortalama sıcaklık kıymetlerine ziyadesiyle yansıyor.
AFET RİSKLERİ ARTACAK
Yapılan tahliller ve bilimsel tespitlere göre, 2050 yılından itibaren gelecek yu¨zyıla kadar artarak devam edecek iklim değişikliği hayatın biroldukça alanının olumsuz etkilenmesine yol açacak. Ege Bölgesi’nde denize kıyısı olan İzmir üzere vilayetlerde kentin alçak bölümleri ve kıyı alanlarında ortalama sıcaklık kıymetleri her yıl giderek artmaya devam edecek. Yu¨ksek kesitler ve dağlık bölgelerle iç kısımlarda ise sıcaklık ortalaması da değişecek ve son yılların “En soğuk kış gu¨nleri” kavramı sıkça yinelanacak. Ege’nin ku¨resel ısınma karşısında aldığı darbe bununla da sonlu kalmayacak. Nu¨fusun bu¨yu¨k bölu¨mütarım ile geçinen bölgede toprağın sıcaklığı ile nem oranı da artış gösterecek, ortalama ru¨zgâr suratları ile ışınım oranları yu¨kselecek. Sel ve taşkın üzere doğal afet riskleri artacak, tek seferde metrekareye du¨şen su ölçüleri yu¨kselecek. Yu¨ksek bölümlerde yağışlı geçen aylarda metrekareye du¨şen su ölçüsü oranı 150 mm du¨şecek, alçak kısımlarda ise 100 mm yu¨kselecek.
DON OLAYLARI ARTACAK
30 yıl daha sonrasındaki kötüsenaryo datalarına bakıldığında, İzmir ve etrafında yaklaşık 120 gu¨nübulan yaz mevsimi, yazlık ilçelerde 150 gu¨nüaşarken Manisa, Aydın’da 150 gu¨ne yaklaşacak. Manisa, Aydın ve İzmir’in iç bölümlerinde yaklaşık 60 gu¨n kadar tesirli olan sıcak hava dalgalarının toplam su¨resi 80-90 gu¨ne yaklaşacak. Aydın’da Kuşadası, İzmir’de Selçuk, Bergama ve Ödemiş, Manisa’da ise Salihli üzere yerleşim bölgelerinde kış aylarında yaşanan don olaylarında gözle göru¨lu¨r artış yaşanacak ve su¨reler 30-45 gu¨n ortasına kadar çıkacak.
DAHA FAZLA YEŞİL KAİDE
Raporu yorumlayan Peyzaj Araştırmaları Derneği Lideri ve Çukurova Üniversitesi Peyzaj Mimarlığı Bölu¨müBaşkanı ve Prof. Dr. Hakan Alphan, tekliflerini şu biçimde sıraladı: “Kentsel ve bölgesel ölçekte ağaçlandırma stratejileri ve alanlarının belirlenmesi fazlaca kıymetlidir. Su kanalları ve akarsu yataklarının her iki yakasında yapılacak ağaçlandırmalar ile yeşil koridorların tasarlanması, kent ortasında su tu¨ketimi ve bakım gereksinimleri az olan tu¨rlerin seçilmesi, sokak ağaçları ağının oluşturulması, değişen yağış rejiminden kaynaklı ani su baskınlarını önleyecek yahut tesirlerini azaltacak drenaj sistemlerinin tasarlanması gerekmektedir. birebir vakitte, yapılaşma planlamasında geçirimsiz yu¨zeylere öncelik verilmesi, dereler üzere doğal drenaj sınırları yakınında yapılaşmadan korunmuş tampon şeritler oluşturulması, bitki örtu¨sübakımından zayıf ve erozyona hassas alanların belirlenmesi, bu alanlarda peyzaj tamiratı ve bitkilendirme çalışmalarının gerçekleştirilmesi pek kıymetlidir. Ayrıyeten, yağmur suyu hasadı ile ilgili kırsal ve kentsel su toplama sistemlerinin tasarlanması, kentlerde yağış suyunun ayrık sistemde toplanması, su toplama havuzlarının oluşturulması, drenaj hendeklerinin yapılması üzere önlemler de susuzluk karşısında alınması gereken en önemli önlemlerdir.”
KIYI ALANLARINDA TEHLİKE DAHA BÜYÜK
İklimsel krizlere karşı önlem alınması için davette bulunan TMMOB Etraf Mu¨hendisleri Odası İzmir Şubesi Lideri Helil İnay Kınay, şunları söylemiş oldu: “Aşırı sıcaklar, çok soğuklar, kuraklık, meteorolojik faaliyetlerdeki keskin değişimler ve buna bağlı afetler ile yağış rejimindeki du¨zensizlikleri bundan daha sonra daha fazla yaşayacağız. Ege Bölgesi için en bu¨yu¨k tehdit susuzluk, kuraklık ve yağışlardan ötu¨rümeydana gelecek sel olaylarıdır. Bilhassa İzmir’de kıyı bölgeleri deniz sularının yu¨kselmesine bağlı olarak tehdit altında. Doğal afetler artık ömrümüzün normali olacak. Dirençli kentler yaratılması, tedbir alınması için davette bulunuyoruz. Gelecekte, direnen kentler ayakta kalacak. İklim krizini ve gelecekteki tesirlerini kadercilik olarak görmek bir çözu¨m değildir. Yangınlara, sellere, kuraklığa, sıcaklara, soğuklara hazırlıklı olmak zorundayız. Her şeyi iklim değişikliğine bağlayıp mazeretlere sığınmak bizi kurtarmayacaktır.”
EGE DAHA KURAK, SUSUZ VE AFETLERE AÇIK OLACAK
Ku¨resel ısınma ve iklim değişikliğine karşı alınan tedbirlerin yetersiz kaldığına dikkat çeken Peyzaj Mimarları Odası Genel Sekreteri Özay Yerlikaya ise şunları söz etti: “Yaşadığımız bu kuraklık ve doğal afet risklerinin temel sebebi aslında insandır. Süratle artan kentsel nu¨fus problemlere yol açmaktadır. Orta vadede iklim krizinin tesirlerini daha şiddetli yaşayacağız. Kaynaklarımızı kirlilik ve bozulma üzere niçinlerle kullanılamaz hale getirdiğimizden ötu¨rüönu¨mu¨zdeki senelerda insanlığı fazlaca güç su¨reçler beklemektedir. İklim krizine karşı gereken aksiyonları uygulamak için epey geç kaldık. Gayretler yalnızca yıkımı yavaşlatmaya niye olacak, ancak maalesef riskleri ortadan kaldırmayacaktır. Kentlerdeki kontrolsu¨z betonlaşma, su talebini bu¨yu¨k oranda artırmakta ve daha ağır ısı adaları oluşturmaktadır. Akdeniz Havzası iklim değişimine karşı en hassas bölgelerden birisidir. Ortalama sıcaklıklar ku¨resel ortalamadan yu¨zde 20 oranında daha süratli yu¨kselmektedir, her yıl 0.4 derecelik bir sıcaklık artışı kelam konusudur. Gereken adımlar atılmaz ise gelecekte Ege Bölgesi’nde fazlaca daha kurak, susuz, yangınlar ve seller üzere afetlerden daha fazla etkilenen gu¨nler yaşanacaktır. Bunun önu¨ne geçmek için, dirençliliğin ve ahengin artırılması gerekmektedir.”