İzmir, büyük zelzeleye ne kadar hazır?
Yaşar Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Kısmı Dr. Öğretim Üyesi Cüneyt Tüzün, 116 kişinin hayatını yitirdiği binin üzerinde kişinin de yaralandığı 6.9 büyüklüğündeki 30 Ekim sarsıntısının birinci yıldönümünde değerlendirmelerde bulundu.
Tüzün, “Ülkemizin büyük kentlerini ve bilhassa İzmir kent merkezini büyük bir sarsıntı beklemekte ve bu kaçınılmaz bir gerçek. Artık zelzelenin ne vakit, nerede ve hangi büyüklükte olacağı sorularını bir tarafa bırakıp kelam konusu doğal afetin meydana geleceği gerçeğiyle yapılacak çalışmalara odaklanmak en gerçekçi davranış olacaktır” dedi.
Merkez üssü 70 kilometre uzaklıkta bulunmasına rağmen 30 Ekim 2020 Sisam sarsıntısı; İzmir’de can kayıplarının da yaşandığı yıkıma niye oldu. Yaşar Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Kısmı Dr. Öğretim Üyesi Cüneyt Tüzün, “Meydana gelen yapısal hasarlar, zelzele mühendisliği açısından değerlendirildiğinde daha evvel meydana gelen sarsıntılarda gözlenen hasarlara emsal. Lakin bu zelzele, İzmir ve etrafındaki yapı stokunun sarsıntı güvenliği açısından, uyarıcı nitelikte. İzmir’de beklenen sarsıntısının meydana gelmesi durumunda hasar seviyesinin ve dağılımının epey daha fazla olacağı öngörülüyor” diye konuştu.
Sarsıntı daha sonrası gerek alanda yapılan incelemeler gerekse toplumun farklı kesitlerinden bireylerle görüşmeler kararında birtakım hususların öne çıktığını lisana getiren Cüneyt Tüzün, “Deprem İzmir’de meydana gelmedi, yalnızca İzmir’i etkiledi. İzmir Körfezi etrafında bilhassa Bornova, Bayraklı ve Karşıyaka bölgelerinde berbat taban şartlarından dolayı zelzele tesiri büyüdü. Hasarın niçininin büsbütün makûs taban şartları olduğu görüşü oluşmuş durumda, lakin meydana gelen hasarın bölgedeki yer şartlarına bağlanması kusurlu ve eksik bir kıymetlendirme. Sarsıntıya sağlam yapı tasarımı bileşenleri ortasında yer özellikleri değerli olsa da yapının taşıyıcı sistem özellikleri de değerlidir. Üzerinde ehemmiyetle durulması gereken bir başka nokta ise hasar görmeyen yahut az hasar goren binaların sarsıntıya sağlam olduğu kararına varılmaması gerektiği. Çünkü İzmir’de binaları etkileyen zelzele kuvvetleri, binaların dizaynında dikkate alınan kıymetlerden daha düşük seviyede. Yerinde yapılan incelemelerden, yapıların zelzele davranışını direkt etkileyen yetersiz dayanım ve ayrıntılandırma, mimari düzensizlikler, makus personellik ve materyal kalitesi üzere durumların bir ortada bulunduğu binalarda ağır hasar görüldüğü ya da toptan göçtüğü görüldü. Binalarda tespit edilen çatlakların kıymetli bir kısmının de yetersiz bakımdan dolayı oluşan korozyon kaynaklı olduğu gözlendi” biçiminde konuştu.
HALKIN SARSINTI HAKKINDA BİLİNÇLENMESİ GEREKİYOR
Ülkemizde ve İzmir’de meydana gelen başka sarsıntılarda olduğu üzere 30 Ekim sarsıntısı daha sonrasında da halkta binalarının hasar durumunun ve zelzele güvenliğinin belirlenmesi için ani ve yüksek bir talep oluştuğunu söz eden Dr. Cüneyt Tüzün, “Ancak bu talep kısa bir süre daha sonra azalarak son buldu. Bunun temel sebebi, binaların etkin olarak kullanılmasından dolayı sarsıntı güvenliği belirleme çalışmalarının güç olmasından kaynaklanmakta. Başka bir nokta ise binaların, sarsıntı güvenliği belirlenmesi kararında ortaya çıkması kuvvetle beklenen, yetersizlikleri niçiniyle bina sakinlerinin gerekli tedbiri almak için kâfi kararlılık ve tertip ortasında olmaması” dedi.
İZMİR’İN SARSINTI RİSKİ VE YAPILMASI GEREKENLER
Geçmişte İzmir’de sarsıntı ile ilgili yapılan çalışmaları da hatırlatan Cüneyt Tüzün, “Ülkemizin sarsıntı tehlikesi en yüksek vilayetlerinden biri olan İzmir, Türkiye’de bir unsur imza atarak ‘Kentsel Sarsıntı Master Planı’ çalışmasını gerçekleştirmiştir. Lakin 1998 tarihinde gerçekleştirilen kelam konusu çalışmanın artık bir geçerliliği yok. Geçen müddet ortasında İzmir’in gerek yapı stoku gerek nüfus gerekse alt yapı olarak epeyce değiştiği bilinen bir gerçek. Artık sarsıntının ne vakit, nerede ve hangi büyüklükte olacağı sorularını bir tarafa bırakıp kelam konusu doğal afetin meydana geleceği gerçeğine karşı yapılacak çalışmalara odaklanmak en rasyonel davranış olacaktır. İzmir Büyükşehir Belediyesi hudutlarını kapsayan bölge için sarsıntı master planın güncellenmesi gerekli. Bu çalışma için Büyükşehir Belediyesi, İnşaat Mühendisleri Odası İzmir Şubesi, İzmir’de ve ülkemizde benzeri konularda uzman öbür üniversiteler ve ilgili öbür kurumlardan temsilcilerden oluşan bir teknik heyet oluşturulmalı. İzmir genelinde yeni yapılacak binalarda zelzele güvenliğine karşı alınacak özel ve teknolojik uygulamaların özendirilmesi için gerekli teknik ve mevzuat alt yapısının hazırlanması gerekli. İzmir’de bulunan özel/resmi hastane ile eğitim kurumlarının zelzele güvenliğinin belirlenmesi ve riskin azaltılması için gerekli tedbirlerin belirlenmeli. İzmir’deki organize sanayi bölgelerindeki tesislerin sarsıntı güvenliğinin belirlenmesi ve mümkün can, ekonomik ve iş gücü kabının azaltılması için gerekli tedbirler tespit edilmeli” diye konuştu.
Yaşar Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Kısmı Dr. Öğretim Üyesi Cüneyt Tüzün, 116 kişinin hayatını yitirdiği binin üzerinde kişinin de yaralandığı 6.9 büyüklüğündeki 30 Ekim sarsıntısının birinci yıldönümünde değerlendirmelerde bulundu.
Tüzün, “Ülkemizin büyük kentlerini ve bilhassa İzmir kent merkezini büyük bir sarsıntı beklemekte ve bu kaçınılmaz bir gerçek. Artık zelzelenin ne vakit, nerede ve hangi büyüklükte olacağı sorularını bir tarafa bırakıp kelam konusu doğal afetin meydana geleceği gerçeğiyle yapılacak çalışmalara odaklanmak en gerçekçi davranış olacaktır” dedi.
Merkez üssü 70 kilometre uzaklıkta bulunmasına rağmen 30 Ekim 2020 Sisam sarsıntısı; İzmir’de can kayıplarının da yaşandığı yıkıma niye oldu. Yaşar Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Kısmı Dr. Öğretim Üyesi Cüneyt Tüzün, “Meydana gelen yapısal hasarlar, zelzele mühendisliği açısından değerlendirildiğinde daha evvel meydana gelen sarsıntılarda gözlenen hasarlara emsal. Lakin bu zelzele, İzmir ve etrafındaki yapı stokunun sarsıntı güvenliği açısından, uyarıcı nitelikte. İzmir’de beklenen sarsıntısının meydana gelmesi durumunda hasar seviyesinin ve dağılımının epey daha fazla olacağı öngörülüyor” diye konuştu.
Sarsıntı daha sonrası gerek alanda yapılan incelemeler gerekse toplumun farklı kesitlerinden bireylerle görüşmeler kararında birtakım hususların öne çıktığını lisana getiren Cüneyt Tüzün, “Deprem İzmir’de meydana gelmedi, yalnızca İzmir’i etkiledi. İzmir Körfezi etrafında bilhassa Bornova, Bayraklı ve Karşıyaka bölgelerinde berbat taban şartlarından dolayı zelzele tesiri büyüdü. Hasarın niçininin büsbütün makûs taban şartları olduğu görüşü oluşmuş durumda, lakin meydana gelen hasarın bölgedeki yer şartlarına bağlanması kusurlu ve eksik bir kıymetlendirme. Sarsıntıya sağlam yapı tasarımı bileşenleri ortasında yer özellikleri değerli olsa da yapının taşıyıcı sistem özellikleri de değerlidir. Üzerinde ehemmiyetle durulması gereken bir başka nokta ise hasar görmeyen yahut az hasar goren binaların sarsıntıya sağlam olduğu kararına varılmaması gerektiği. Çünkü İzmir’de binaları etkileyen zelzele kuvvetleri, binaların dizaynında dikkate alınan kıymetlerden daha düşük seviyede. Yerinde yapılan incelemelerden, yapıların zelzele davranışını direkt etkileyen yetersiz dayanım ve ayrıntılandırma, mimari düzensizlikler, makus personellik ve materyal kalitesi üzere durumların bir ortada bulunduğu binalarda ağır hasar görüldüğü ya da toptan göçtüğü görüldü. Binalarda tespit edilen çatlakların kıymetli bir kısmının de yetersiz bakımdan dolayı oluşan korozyon kaynaklı olduğu gözlendi” biçiminde konuştu.
HALKIN SARSINTI HAKKINDA BİLİNÇLENMESİ GEREKİYOR
Ülkemizde ve İzmir’de meydana gelen başka sarsıntılarda olduğu üzere 30 Ekim sarsıntısı daha sonrasında da halkta binalarının hasar durumunun ve zelzele güvenliğinin belirlenmesi için ani ve yüksek bir talep oluştuğunu söz eden Dr. Cüneyt Tüzün, “Ancak bu talep kısa bir süre daha sonra azalarak son buldu. Bunun temel sebebi, binaların etkin olarak kullanılmasından dolayı sarsıntı güvenliği belirleme çalışmalarının güç olmasından kaynaklanmakta. Başka bir nokta ise binaların, sarsıntı güvenliği belirlenmesi kararında ortaya çıkması kuvvetle beklenen, yetersizlikleri niçiniyle bina sakinlerinin gerekli tedbiri almak için kâfi kararlılık ve tertip ortasında olmaması” dedi.
İZMİR’İN SARSINTI RİSKİ VE YAPILMASI GEREKENLER
Geçmişte İzmir’de sarsıntı ile ilgili yapılan çalışmaları da hatırlatan Cüneyt Tüzün, “Ülkemizin sarsıntı tehlikesi en yüksek vilayetlerinden biri olan İzmir, Türkiye’de bir unsur imza atarak ‘Kentsel Sarsıntı Master Planı’ çalışmasını gerçekleştirmiştir. Lakin 1998 tarihinde gerçekleştirilen kelam konusu çalışmanın artık bir geçerliliği yok. Geçen müddet ortasında İzmir’in gerek yapı stoku gerek nüfus gerekse alt yapı olarak epeyce değiştiği bilinen bir gerçek. Artık sarsıntının ne vakit, nerede ve hangi büyüklükte olacağı sorularını bir tarafa bırakıp kelam konusu doğal afetin meydana geleceği gerçeğine karşı yapılacak çalışmalara odaklanmak en rasyonel davranış olacaktır. İzmir Büyükşehir Belediyesi hudutlarını kapsayan bölge için sarsıntı master planın güncellenmesi gerekli. Bu çalışma için Büyükşehir Belediyesi, İnşaat Mühendisleri Odası İzmir Şubesi, İzmir’de ve ülkemizde benzeri konularda uzman öbür üniversiteler ve ilgili öbür kurumlardan temsilcilerden oluşan bir teknik heyet oluşturulmalı. İzmir genelinde yeni yapılacak binalarda zelzele güvenliğine karşı alınacak özel ve teknolojik uygulamaların özendirilmesi için gerekli teknik ve mevzuat alt yapısının hazırlanması gerekli. İzmir’de bulunan özel/resmi hastane ile eğitim kurumlarının zelzele güvenliğinin belirlenmesi ve riskin azaltılması için gerekli tedbirlerin belirlenmeli. İzmir’deki organize sanayi bölgelerindeki tesislerin sarsıntı güvenliğinin belirlenmesi ve mümkün can, ekonomik ve iş gücü kabının azaltılması için gerekli tedbirler tespit edilmeli” diye konuştu.