Putin Kazakistan’daki olaylara el koydu
Kazakistan’da LPG takviyesinin kaldırılması daha sonrası başlayan protestolar süratle yayıldı. Akaryakıta reaksiyon, biriken toplumsal huzursuzluğun bir yansıması olarak nitelendirildi. Güçlü kaynaklardan sırf aşikâr zümrenin faydalandığı ülkede, milyonların geçim kederi yaşamasının rahatsızlığı büyüttüğü açıklandı. Muhalefetin, STK’ların gücünün olmaması da aksiyonların tesirini artırdı.
HALK GEÇİM KAYGISINDA RUSYA TESİR ALANINI ARTIRMA SIKINTISINDA
Hükümetin istifası olayları frenlemeye yetmeyince Cumhurbaşkanı Tokayev Moskova’nın kapısını çaldı. Hareketlerde Rus tesirine ait argümanlar dillendirilirken Rusya’nın öncülük ettiği ‘Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü’ne bağlı birliklerin başşehre girmesi daha sonraki sürece ait tedirginliği artırdı. Putin’in, halkın günlük hayatına yönelik beklentilerini suistimal edebileceğine yönelik telaş oluştu.
RUS ASKERLERİ KAZAKİSTAN’DA
LPG artırımına protestoyla başlayıp ülke çapında kanlı çatışmalara dönüşen olayların denetimden çıkması daha sonrası Rusya liderliğindeki Kolektif Güvenlik Muahedesi Örgütü Kazakistan’ın talebiyle ülkeye barış gücü gönderdi. olaylardan dış güçleri sorumlu tutan Rusya’nın hava indirme kuvvetleri müdahaleye başlarken Kremlin 2014’te Ukrayna, 2020’de Beyaz Rusya’daki protestolardan daha sonra bir sefer daha eski bir Sovyet cumhuriyetinde devreye girdi.
Petrol zengini Kazakistan’da akaryakıt artırımı niçiniyle patlak veren protestolar kanlı çatışmalara dönüşürken, eski Sovyet ülkelerinin yer aldığı Kolektif Güvenlik Muahedesi Örgütü (KGAÖ) ülkeye barış gücü gönderdi. Kazakistan’ın talebi üzerine gönderilen askerler içinde, olaylardan dış güçleri sorumlu tutan Rusya’nın hava indirme kuvvetleri de yer alıyor.
bu biçimdece 2014’te Ukrayna’da ve 2020’de Beyaz Rusya’da düzenlenen demokrasi yanlısı protestoların akabinde, Kremlin bir kere daha eski bir Sovyet cumhuriyetinde protestolara müdahale ediyor. Askerlerin ülkeye ulaştığı haberi, dün sabah Kazakistan’ın en büyük kenti Almatı’da göstericiler ile polis içinde çatışma yaşanmasının akabinde geldi.
Almatı’da hareketçilerin toplandığı meydanda sabah saatlerinde askerlerle çatışma yaşandığı, zırhlı araçlar ve onlarca askerle yapılan müdahale sırasında silah sesleri duyulduğu açıklandı. Kazakistan polisi, ‘onlarca saldırganın öldürüldüğünü’ deklare etti. Devlet televizyonu ise evvelki günden bu yana devam eden çatışmalarda 13 güvenlik nazaranvlisinin öldüğünü, bu şahısların ikisinin başının kesildiğini duyurdu.
Almatı’daki bir başkanlık konutu ve belediye binası ateşe verilirken hareketçilerin evvelki gün işgal ettiği havalimanının ise askeri denetim altına alındığı, sokaklarda yanmış otomobillerin görüldüğü ve yağma olaylarının yaşandığı belirtiliyor. Devlet televizyonu, Kazakistan Ulusal Bankası’nın çalışanlarının güvenliğini sağlamak ismine ülke çapındaki şubelerini süreksiz olarak kapattığı bilgisini de geçti.
Rus RIA ajansı, yabancıların Kazakistan’a girişinin süreksiz olarak yasaklandığını da duyurdu. Kazakistan’ın protestoları bastırmak için yardım istediği Kolektif Güvenlik Mutabakatı Örgütü (KGAÖ) ise ülkeye barış gücü gönderme sonucunı dün hayata geçirdi. Kazakistan Devlet Lideri Cömert Tokayev, evvelki gün Rusya, Ermenistan, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ın üyesi olduğu KGAÖ’den, ‘yabancı ülkelerde eğitim almış silahlı çetelerin saldırılarını’ münasebet göstererek yardım talep etmişti.
Tokayev, yaşananların devletin bütünlüğüne ve vatandaşlara yönelik bir akın olduğunu söylemişti. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan da evvelki gece, KGAÖ’nün bu talep üzerine Kazakistan’a barış gücü göndermeye karar verdiğini açıklamıştı. Gönderilen askerler içinde Rusya, Belarus, Ermenistan, Tacikistan ve Kırgızistan’dan birlikler olduğu açıklandı. Kırgızistan’da bir küme aktivist, Meclis’ten, asker gönderilmesini veto etmesini istedi.
Buna bakılırsa, Rusya’dan yollanan hava indirme kuvvetleri ‘verilen vazifeleri yerine getirmeye başlamış durumda.’ Rusya Dışişleri’nden yapılan açıklamadaysa, olaylardan dış güçler sorumlu tutularak ‘terörle mücadele’ operasyonu için öbür adımların atılıp atılmayacağı konusunda Kazakistan’a ve müttefiklere danışılacağı açıklandı.
Rusya Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasında, “Dost bir ülkede yaşanan son olayları, dışarıdan ilham alan, eğitimli, örgütlü ve silahlı oluşumların kullanılmasıyla devletin güvenliğinin ve bütünlüğünün altını oyma maksatlı bir teşebbüs olarak görüyoruz” denildi. Kazakistan, Azerbaycan, Türkiye, Kırgızistan ve Özbekistan’ın 5 üyesi içinde yer aldığı Türk Devletleri Teşkilatı, Kazakistan’a dayanağa hazır olduğunu deklare etti. Avrupa Birliği (AB) Dış Bağlar ve Güvenlik Siyaseti Yüksek Temsilcisi Josep Borrell ise Kazakistan’da tüm taraflara itidal ve barışçıl tahlil daveti yaptı.
5 SORUDA KAZAKİSTAN’DA NELER OLUYOR?
SOKAK OLAYLARI NASIL BAŞLADI?
Protestolar, araçlarda kullanılan LPG’de tavan fiyatın kaldırılması ve bunu izleyen artırım üzerine başladı. Pazar günü yalnızca bir bölgede olan protestolar, Salı gününe gelindiğinde tüm ülkeye yayılmış, kitlesel şovlar ve polisle çatışmalar başlamıştı. Çarşamba günü olağanüstü hal ilan edildi fakat binlerce kişi sokağa çıkmaya devam etti. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev hükümeti misyondan aldı ve akaryakıt fiyatlarını indirme kelamı verdi. Protestocuların cevabı, Almatı’da belediye liderinin ofisine saldırmak, dükkanları yağmalamak ve araçları ateşe vermek oldu.
PROTESTOCULAR NE İSTİYOR?
Kazakistan’da LPG fiyatlarındaki artış, bardağı taşıran son damla oldu. Göstericiler özetle beş talepte bulunuyor: Gerçek hükümet değişikliği. Valilerin direkt seçilmesi (Şu anda valiler cumhurbaşkanı tarafınca atanıyor). Cumhurbaşkanının nazaranv mühletini ve yetkilerini kısıtlayan 1993 Anayasası’na dönülmesi. Yurttaşlık hakları için uğraş eden aktivistlere zulmedilmemesi. Mevcut rejimle ilişkisi olmayanların yetkili pozisyonlara gelmelerine müsaade verilmesi
AKSİYONLARIN ARKASINDAKİ SEBEP NE?
Protestoların gitgide ağırlaşmasıyla göstericilerin talepleri, daha düşük akaryakıt meblağları talep etmenin ötesine geçerek geniş bir siyasi liberalleşmeyi de kapsayacak biçimde genişledi. Aradıkları değişiklikler içinde, mevcut cumhurbaşkanlığı atama sistemi yerine Kazakistan’ın bölgesel önderlerinin direkt seçilmesi yer alıyor. özetlemek gerekirsesı, 1991’de Sovyetler Birliği’nden bağımsızlığını kazanmasından bu yana ülkeyi önemli bir muhalefet olmaksızın yöneten siyasi güçlerin devrilmesini talep ediyorlar.
BÖLGEYİ VE DÜNYAYI NASIL TESİRLER?
Protestolar, Putin’in Kazakistan’ı Rusya’nın tesir alanın bir modülü olarak görmesi niçiniyle kıymetli. Bu, 2014’te Ukrayna’da ve 2020’de Beyaz Rusya’da düzenlenen demokrasi yanlısı protestoların akabinde, Kremlin ile uyumlu otoriter bir ülkeye karşı üçüncü ayaklanma. Kazakistan’daki olaylar öteki eski Sovyet uydularında da muhalefet güçlerini harekete geçirmede yardımcı güç olabilir. Exxon Taşınabilir ve Chevron’un bu ay olayların başladığı bölge olan batı Kazakistan’a on milyarlarca dolar yatırım yapmasıyla birlikte, Kazakistan, ABD için de değerli.
NAZARBAYEV daha sonraSI NE OLDU?
Yaklaşık 30 yıl boyunca ülkeyi yöneten kurucu önder Nursultan Nazarbayev 2019’da devlet başkanlığından ayrılmış, yerine onun desteklediği Kasım Cömert Tokayev seçilmişti. 81 yaşındaki Nazarbayev devlet başkanlığından ayrılmasına karşın son olaylara kadar ülke idaresinde hâlâ aktifti. Ülkenin Güvenlik Kurulu lideri olarak bakılırsav yapıyor ve “Ulusun Lideri’’ sıfatıyla yargı muafiyeti üzere bir dizi ayrıcalığa sahipti. Lakin son protestolar daha sonrası nazaranvden alındı.
KGAÖ BARIŞ GÜCÜ NEDİR?
Kuruluş süreci 1992-2002 yılları içinde tamamlanan Kolektif Güvenlik Muahedesi Örgütü’nde (KGAÖ) Rusya, Belarus, Ermenistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan yer alıyor. Tüm iştirakçi devletler, güç kullanmaktan kaçınmayı kabul etmiş olup devletlerden birine yönelik saldırganlık, tüm KGAÖ üyelerine yönelik saldırganlık olarak görülüyor. Dönüşümlü başkanlık sisteminin bulunduğu ittifakta her yıl bir ülke örgüte başkanlık ediyor. KGAÖ barış gücü birliklerini gönderme sonucu, şu anda KGAÖ Kolektif Güvenlik Kurulu Lideri olan Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan tarafınca belirtildi.
Kazakistan’da LPG takviyesinin kaldırılması daha sonrası başlayan protestolar süratle yayıldı. Akaryakıta reaksiyon, biriken toplumsal huzursuzluğun bir yansıması olarak nitelendirildi. Güçlü kaynaklardan sırf aşikâr zümrenin faydalandığı ülkede, milyonların geçim kederi yaşamasının rahatsızlığı büyüttüğü açıklandı. Muhalefetin, STK’ların gücünün olmaması da aksiyonların tesirini artırdı.
HALK GEÇİM KAYGISINDA RUSYA TESİR ALANINI ARTIRMA SIKINTISINDA
Hükümetin istifası olayları frenlemeye yetmeyince Cumhurbaşkanı Tokayev Moskova’nın kapısını çaldı. Hareketlerde Rus tesirine ait argümanlar dillendirilirken Rusya’nın öncülük ettiği ‘Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü’ne bağlı birliklerin başşehre girmesi daha sonraki sürece ait tedirginliği artırdı. Putin’in, halkın günlük hayatına yönelik beklentilerini suistimal edebileceğine yönelik telaş oluştu.
RUS ASKERLERİ KAZAKİSTAN’DA
LPG artırımına protestoyla başlayıp ülke çapında kanlı çatışmalara dönüşen olayların denetimden çıkması daha sonrası Rusya liderliğindeki Kolektif Güvenlik Muahedesi Örgütü Kazakistan’ın talebiyle ülkeye barış gücü gönderdi. olaylardan dış güçleri sorumlu tutan Rusya’nın hava indirme kuvvetleri müdahaleye başlarken Kremlin 2014’te Ukrayna, 2020’de Beyaz Rusya’daki protestolardan daha sonra bir sefer daha eski bir Sovyet cumhuriyetinde devreye girdi.
Petrol zengini Kazakistan’da akaryakıt artırımı niçiniyle patlak veren protestolar kanlı çatışmalara dönüşürken, eski Sovyet ülkelerinin yer aldığı Kolektif Güvenlik Muahedesi Örgütü (KGAÖ) ülkeye barış gücü gönderdi. Kazakistan’ın talebi üzerine gönderilen askerler içinde, olaylardan dış güçleri sorumlu tutan Rusya’nın hava indirme kuvvetleri de yer alıyor.
bu biçimdece 2014’te Ukrayna’da ve 2020’de Beyaz Rusya’da düzenlenen demokrasi yanlısı protestoların akabinde, Kremlin bir kere daha eski bir Sovyet cumhuriyetinde protestolara müdahale ediyor. Askerlerin ülkeye ulaştığı haberi, dün sabah Kazakistan’ın en büyük kenti Almatı’da göstericiler ile polis içinde çatışma yaşanmasının akabinde geldi.
Almatı’da hareketçilerin toplandığı meydanda sabah saatlerinde askerlerle çatışma yaşandığı, zırhlı araçlar ve onlarca askerle yapılan müdahale sırasında silah sesleri duyulduğu açıklandı. Kazakistan polisi, ‘onlarca saldırganın öldürüldüğünü’ deklare etti. Devlet televizyonu ise evvelki günden bu yana devam eden çatışmalarda 13 güvenlik nazaranvlisinin öldüğünü, bu şahısların ikisinin başının kesildiğini duyurdu.
Almatı’daki bir başkanlık konutu ve belediye binası ateşe verilirken hareketçilerin evvelki gün işgal ettiği havalimanının ise askeri denetim altına alındığı, sokaklarda yanmış otomobillerin görüldüğü ve yağma olaylarının yaşandığı belirtiliyor. Devlet televizyonu, Kazakistan Ulusal Bankası’nın çalışanlarının güvenliğini sağlamak ismine ülke çapındaki şubelerini süreksiz olarak kapattığı bilgisini de geçti.
Rus RIA ajansı, yabancıların Kazakistan’a girişinin süreksiz olarak yasaklandığını da duyurdu. Kazakistan’ın protestoları bastırmak için yardım istediği Kolektif Güvenlik Mutabakatı Örgütü (KGAÖ) ise ülkeye barış gücü gönderme sonucunı dün hayata geçirdi. Kazakistan Devlet Lideri Cömert Tokayev, evvelki gün Rusya, Ermenistan, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ın üyesi olduğu KGAÖ’den, ‘yabancı ülkelerde eğitim almış silahlı çetelerin saldırılarını’ münasebet göstererek yardım talep etmişti.
Tokayev, yaşananların devletin bütünlüğüne ve vatandaşlara yönelik bir akın olduğunu söylemişti. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan da evvelki gece, KGAÖ’nün bu talep üzerine Kazakistan’a barış gücü göndermeye karar verdiğini açıklamıştı. Gönderilen askerler içinde Rusya, Belarus, Ermenistan, Tacikistan ve Kırgızistan’dan birlikler olduğu açıklandı. Kırgızistan’da bir küme aktivist, Meclis’ten, asker gönderilmesini veto etmesini istedi.
Buna bakılırsa, Rusya’dan yollanan hava indirme kuvvetleri ‘verilen vazifeleri yerine getirmeye başlamış durumda.’ Rusya Dışişleri’nden yapılan açıklamadaysa, olaylardan dış güçler sorumlu tutularak ‘terörle mücadele’ operasyonu için öbür adımların atılıp atılmayacağı konusunda Kazakistan’a ve müttefiklere danışılacağı açıklandı.
Rusya Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasında, “Dost bir ülkede yaşanan son olayları, dışarıdan ilham alan, eğitimli, örgütlü ve silahlı oluşumların kullanılmasıyla devletin güvenliğinin ve bütünlüğünün altını oyma maksatlı bir teşebbüs olarak görüyoruz” denildi. Kazakistan, Azerbaycan, Türkiye, Kırgızistan ve Özbekistan’ın 5 üyesi içinde yer aldığı Türk Devletleri Teşkilatı, Kazakistan’a dayanağa hazır olduğunu deklare etti. Avrupa Birliği (AB) Dış Bağlar ve Güvenlik Siyaseti Yüksek Temsilcisi Josep Borrell ise Kazakistan’da tüm taraflara itidal ve barışçıl tahlil daveti yaptı.
5 SORUDA KAZAKİSTAN’DA NELER OLUYOR?
SOKAK OLAYLARI NASIL BAŞLADI?
Protestolar, araçlarda kullanılan LPG’de tavan fiyatın kaldırılması ve bunu izleyen artırım üzerine başladı. Pazar günü yalnızca bir bölgede olan protestolar, Salı gününe gelindiğinde tüm ülkeye yayılmış, kitlesel şovlar ve polisle çatışmalar başlamıştı. Çarşamba günü olağanüstü hal ilan edildi fakat binlerce kişi sokağa çıkmaya devam etti. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev hükümeti misyondan aldı ve akaryakıt fiyatlarını indirme kelamı verdi. Protestocuların cevabı, Almatı’da belediye liderinin ofisine saldırmak, dükkanları yağmalamak ve araçları ateşe vermek oldu.
PROTESTOCULAR NE İSTİYOR?
Kazakistan’da LPG fiyatlarındaki artış, bardağı taşıran son damla oldu. Göstericiler özetle beş talepte bulunuyor: Gerçek hükümet değişikliği. Valilerin direkt seçilmesi (Şu anda valiler cumhurbaşkanı tarafınca atanıyor). Cumhurbaşkanının nazaranv mühletini ve yetkilerini kısıtlayan 1993 Anayasası’na dönülmesi. Yurttaşlık hakları için uğraş eden aktivistlere zulmedilmemesi. Mevcut rejimle ilişkisi olmayanların yetkili pozisyonlara gelmelerine müsaade verilmesi
AKSİYONLARIN ARKASINDAKİ SEBEP NE?
Protestoların gitgide ağırlaşmasıyla göstericilerin talepleri, daha düşük akaryakıt meblağları talep etmenin ötesine geçerek geniş bir siyasi liberalleşmeyi de kapsayacak biçimde genişledi. Aradıkları değişiklikler içinde, mevcut cumhurbaşkanlığı atama sistemi yerine Kazakistan’ın bölgesel önderlerinin direkt seçilmesi yer alıyor. özetlemek gerekirsesı, 1991’de Sovyetler Birliği’nden bağımsızlığını kazanmasından bu yana ülkeyi önemli bir muhalefet olmaksızın yöneten siyasi güçlerin devrilmesini talep ediyorlar.
BÖLGEYİ VE DÜNYAYI NASIL TESİRLER?
Protestolar, Putin’in Kazakistan’ı Rusya’nın tesir alanın bir modülü olarak görmesi niçiniyle kıymetli. Bu, 2014’te Ukrayna’da ve 2020’de Beyaz Rusya’da düzenlenen demokrasi yanlısı protestoların akabinde, Kremlin ile uyumlu otoriter bir ülkeye karşı üçüncü ayaklanma. Kazakistan’daki olaylar öteki eski Sovyet uydularında da muhalefet güçlerini harekete geçirmede yardımcı güç olabilir. Exxon Taşınabilir ve Chevron’un bu ay olayların başladığı bölge olan batı Kazakistan’a on milyarlarca dolar yatırım yapmasıyla birlikte, Kazakistan, ABD için de değerli.
NAZARBAYEV daha sonraSI NE OLDU?
Yaklaşık 30 yıl boyunca ülkeyi yöneten kurucu önder Nursultan Nazarbayev 2019’da devlet başkanlığından ayrılmış, yerine onun desteklediği Kasım Cömert Tokayev seçilmişti. 81 yaşındaki Nazarbayev devlet başkanlığından ayrılmasına karşın son olaylara kadar ülke idaresinde hâlâ aktifti. Ülkenin Güvenlik Kurulu lideri olarak bakılırsav yapıyor ve “Ulusun Lideri’’ sıfatıyla yargı muafiyeti üzere bir dizi ayrıcalığa sahipti. Lakin son protestolar daha sonrası nazaranvden alındı.
KGAÖ BARIŞ GÜCÜ NEDİR?
Kuruluş süreci 1992-2002 yılları içinde tamamlanan Kolektif Güvenlik Muahedesi Örgütü’nde (KGAÖ) Rusya, Belarus, Ermenistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan yer alıyor. Tüm iştirakçi devletler, güç kullanmaktan kaçınmayı kabul etmiş olup devletlerden birine yönelik saldırganlık, tüm KGAÖ üyelerine yönelik saldırganlık olarak görülüyor. Dönüşümlü başkanlık sisteminin bulunduğu ittifakta her yıl bir ülke örgüte başkanlık ediyor. KGAÖ barış gücü birliklerini gönderme sonucu, şu anda KGAÖ Kolektif Güvenlik Kurulu Lideri olan Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan tarafınca belirtildi.